MỞ ĐẦU

Ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới với những thay đổi đáng kể về khuôn khổ pháp lý, tình hình thị trường và cơ hội phát triển. Năm 2026 đánh dấu sự triển khai đầy đủ các quy định mới theo Luật Hóa chất 2025, tạo ra những bài toán quản lý phức tạp nhưng cũng mở ra những cơ hội lớn cho các doanh nghiệp trong ngành.

I. TÌNH HÌNH GIÁHÓA CHẤT – ÁP LỰC TỪ CÁC YẾU TỐ TOÀN CẦU

Thị trường nguyên liệu hóa chất công nghiệp tại Việt Nam đang ghi nhận đợt tăng giá mạnh trong thời gian gần đây, chủ yếu do ảnh hưởng từ căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Những diễn biến phức tạp này đã tác động trực tiếp đến giá dầu thô toàn cầu, kéo theo chi phí sản xuất hóa chất leo thang đáng kể.

Đặc biệt, phần lớn hóa chất công nghiệp như dung môi, glycol, plasticizer hay các loại phụ gia đều có nguồn gốc từ dầu mỏ và khí tự nhiên. Khi khu vực Trung Đông – trung tâm cung cấp năng lượng của thế giới – xảy ra xung đột, thị trường dầu khí lập tức biến động mạnh, khiến nhiều nhà máy trên thế giới phải điều chỉnh giá bán liên tục.

Những thách thức hiện tại:

Tăng giá nguyên liệu đầu vào kéo theo chi phí sản xuất leo thang
Nhiều doanh nghiệp nhập khẩu đối mặt với tình trạng nhà máy nước ngoài trì hoãn giao hàng, thậm chí hủy đơn đã ký
Phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu khiến thị trường trong nước dễ bị ảnh hưởng khi chuỗi cung ứng toàn cầu gặp gián đoạn
Khó khăn trong việc đảm bảo nguồn cung ổn định cho khách hàng

Khuyến nghị từ các chuyên gia ngành:

Chủ động kế hoạch dự trữ nguyên liệu ở mức hợp lý để giảm thiểu rủi ro
Cập nhật thông tin thị trường thường xuyên để giảm thiểu rủi ro thiếu hàng
Điều chỉnh chiến lược sản xuất – kinh doanh linh hoạt theo diễn biến thị trường toàn cầu
Tăng cường hợp tác với các nhà cung cấp để ổn định giá cả

II. CÁC NGHỊ ĐỊNH MỚI NĂM 2026 – BƯỚC NƯỚC CAO TRONG QUẢN LÝ NGÀNH

Ngày 17/01/2026, Chính phủ ban hành một bộ ba Nghị định quan trọng để hướng dẫn triển khai Luật Hóa chất 2025, đánh dấu bước nước cao trong công tác quản lý ngành công nghiệp hóa chất của Việt Nam. Đây là các văn bản pháp lý cần thiết để đưa những quy định mới của Luật vào thực tiễn.

1. Nghị định 24/2026/NĐ-CP: Danh Mục Hóa Chất

Nghị định này quy định các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất trong bốn lĩnh vực chính:

Phụ lục I: Danh mục hóa chất cơ bản thuộc lĩnh vực công nghiệp hóa chất trọng điểm (39 hóa chất)

Phụ lục II: Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện

Phụ lục III: Danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt

Phụ lục IV: Danh mục hóa chất phải xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố

Danh mục 39 hóa chất cơ bản bao gồm các chất sử dụng phổ biến như axit axetic, amoniac, benzen, ethanol và một số axit, khí công nghiệp khác.

2. Nghị định 25/2026/NĐ-CP: Phát Triển Công Nghiệp Và An Toàn Hóa Chất

Nghị định này quy định chi tiết và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành các quy định về phát triển ngành công nghiệp hóa chất và bảo đảm an toàn, an ninh hóa chất. Nội dung chính bao gồm:

Các yêu cầu kỹ thuật đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh hóa chất
Tiêu chuẩn khoảng cách an toàn từ công trình hóa chất đến các khu vực nhạy cảm
Yêu cầu về người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất
Quy định về phương tiện bảo hộ cá nhân (PPE) và huấn luyện an toàn

3. Nghị định 26/2026/NĐ-CP: Quản Lý Hoạt Động Hóa Chất

Nghị định này quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các quy định về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa. Đây là văn bản pháp lý toàn diện nhất trong bộ ba Nghị định, bao gồm 16 nhóm nội dung chính:

Tiêu chí xác định ‘chất độc’ theo hệ thống phân loại GHS (Globally Harmonized System)
Yêu cầu đối với tổ chức sản xuất, kinh doanh hóa chất
Quy định về xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất và thương mại quốc tế
Đăng ký, quản lý hóa chất mới trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành
Kiểm soát hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa

⚠ Lưu ý quan trọng:

Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm có chứa hóa chất nguy hiểm phải công bố hàm lượng trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành trước ngày 01/3/2026
Giấy phép đã cấp theo quy định trước tiếp tục được sử dụng đến ngày 31/12/2027
Bộ Công Thương cũng ban hành 02 Thông tư hướng dẫn chi tiết thi hành các Nghị định trên

III. CƠ HỘI PHÁT TRIỂN – CÁC DỰ ÁN LỚN TRONG NĂNG

Bên cạnh những thách thức về giá cả, ngành hóa chất Việt Nam đang đón nhận những cơ hội phát triển lớn từ các dự án FDI quy mô lớn.

Dự án Bio-BDO của Hyosung: Dự án hợp tác giữa Hyosung và Geno sử dụng công nghệ sinh học tiên tiến, sẽ sản xuất 50.000 tấn/năm trong nửa đầu năm 2026 và 200.000 tấn/năm khi vận hành đầy đủ. Đây là sản phẩm sinh học bạc tỷ có giá trị cao.

Nhà máy Ecovance của SK Group: Tại Khu công nghiệp Đình Vũ (Hải Phòng) với tổng vốn đầu tư khoảng 500 triệu USD. Sẽ sản xuất 70.000 tấn nhựa phân hủy sinh học PBAT, 59.500 tấn PBS và 6.300 tấn dung môi TH hàng năm. Tập trung vào sản phẩm eco-friendly.

Tổ hợp hóa chất Đức Giang Nghi Sơn: Dự án của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang dự kiến hoàn thành và đi vào hoạt động trong quý I năm 2026. Sẽ tạo ra sức lan tỏa lớn cho sự phát triển ngành công nghiệp hóa dầu.

KẾT LUẬN

Năm 2026 là năm quyết định cho ngành hóa chất Việt Nam. Mặc dù thị trường đang chịu ảnh hưởng từ các yếu tố địa chính trị toàn cầu, các doanh nghiệp trong ngành vẫn có cơ hội phát triển lớn từ các dự án FDI quy mô khủng và khuôn khổ pháp lý mới. Chìa khóa thành công là sự chủ động, linh hoạt và tuân thủ các quy định mới của Chính phủ, từ đó xây dựng nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững.

—

Bài viết được biên soạn vào 23/03/2026
Tham khảo: Chính phủ Việt Nam, Bộ Công Thương, các công khai thị trường năm 2026